EZ Clap Coaching

In de beweging van transformaties om een snelle, wendbare organisatie te creëren zijn coaching en de bijbehorende competenties van essentieel belang. Het is niet altijd makkelijk om een nieuwe manier van werken te begrijpen en effectief te omarmen. Er ontstaan hulpvragen – het initiatief van het veranderen ligt bij de betrokkenen. Effectieve coaches kunnen helpen om met verandering om te gaan op de verschillende niveaus van een transformatie – op individueel, team & cluster en organisatorisch niveau. Dit is de tweede blog binnen de serie “Team coaching & (enterprise) agility” waarin we kijken naar wat team coaching is, en ook naar wat je in de basis nodig hebt om teams te kunnen coachen.”

Hoe kunnen coaches teams effectief begeleiden in hun groei? Wat vereist het van hen om niet alleen de huidige uitdagingen aan te gaan maar ook een toekomst te bouwen waarin continue aanpassing en verbetering de norm zijn? In deze tweede blog duiken we dieper in de essentie van team coaching. We kijken naar het begrip, visie en doelen, competenties en wat dit betekent voor coaches in agility. In de praktijk zien we namelijk dat er meer van de coach wordt verwacht dan dat de naam doet suggereren.

Begrip van team coaching

Qua coaching werk ik met de volgende definitie: “Coaching is een doelgerichte methode van begeleiden en ondersteunen bij het leren en ontwikkelen van individuen, teams en organisaties binnen een dynamische en veranderende context.”

Om een begrip te vormen over team coaching diepen we hem wat verder uit; team coaching is een veelzijdige aanpak gericht op het optimaliseren van teamdynamiek, het versterken van interacties binnen het team, en het navigeren door de onderstroom van onuitgesproken gevoelens en relaties die de prestaties beïnvloeden. Deze aanpak is essentieel voor teams die streven naar effectiviteit en het behalen van hun doelen door een gecoördineerde inspanning.

Structuur: Team coaching helpt bij het definiëren en verfijnen van de structuur waarbinnen een team opereert, waaronder de verdeling van rollen en verantwoordelijkheden. Een kernaspect is het faciliteren van een proces waarbij elk teamlid zijn of haar sterke punten kan identificeren en inzetten, wat bijdraagt aan een solide fundament waarop het team kan bouwen. Het gaat erom een omgeving te creëren waarin de unieke bijdrage van elk lid wordt erkend en gewaardeerd, en waarin iedereen duidelijk weet wat van hem of haar wordt verwacht.

Interactie: Op het gebied van interactie concentreert team coaching zich op het verbeteren van communicatiepatronen en het bevorderen van effectieve samenwerking binnen het team. Dit omvat het aanpakken van hoe informatie en feedback worden gedeeld, en het ontwikkelen van vaardigheden die gezonde, constructieve discussies ondersteunen. Door te werken aan deze communicatieve aspecten, streeft team coaching ernaar om een cultuur van openheid en wederzijds respect te cultiveren, wat cruciaal is voor een succesvolle samenwerking.

Onderstroom: Tenslotte richt team coaching zich op de onderstroom binnen het team, de vaak onzichtbare krachten zoals emoties, relaties, en niet-uitgesproken verwachtingen die de dynamiek en prestaties kunnen beïnvloeden. Het adresseren van conflicten op een constructieve manier is hierbij van belang. Het doel is om een omgeving te creëren waarin conflicten worden gezien als kansen voor ontwikkeling en verbetering. Een effectieve teamcoach faciliteert dit proces, helpt het team om constructief om te gaan met uitdagingen en stimuleert een cultuur waarin leren van fouten en elkaar ondersteunen de norm is.

Door aandacht te besteden aan deze drie hoofdelementen – structuur, interactie en onderstroom – kan team coaching teams begeleiden naar hogere niveaus van prestatie en tevredenheid, waarbij elk lid zich gewaardeerd voelt en optimaal kan bijdragen aan het gemeenschappelijke doel.

Visie en doelen

Visie en doelen vormen het fundament van succesvolle team coaching, omdat ze richting geven aan het collectieve streven van het team. Het definiëren van een heldere, gemeenschappelijke visie zorgt ervoor dat alle teamleden begrijpen waar ze naar toe werken en hoe hun bijdragen passen binnen het grotere geheel. Deze gedeelde visie fungeert als een ankerpunt, waardoor het team gefocust blijft en zich kan richten op het bereiken van gezamenlijke doelstellingen.

Het belang van het stellen van doelen mag niet worden onderschat. Doelen bieden een concreet kader voor wat het team wil bereiken, waardoor de inspanningen meetbaar en gericht worden. Door het opstellen van doelen die specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden zijn, creëert het team een reeks criteria waaraan hun voortgang kan worden getoetst. Dit proces bevordert niet alleen duidelijkheid en consensus binnen het team, maar stimuleert ook motivatie door het stellen van uitdagende, doch haalbare doelen.

In de context van team coaching is het essentieel dat de coach ondersteuning biedt bij zowel het ontwikkelen van deze visie als het formuleren van doelen. Dit houdt in dat de coach als facilitator optreedt, die het team helpt bij het identificeren van hun kernwaarden, ambities en de specifieke stappen die nodig zijn om die te realiseren. Door een omgeving te creëren waarin open dialoog en samenwerking worden gestimuleerd, kan de coach het team leiden naar een dieper begrip van hun gezamenlijke doelstellingen en de weg ernaartoe.

Het belang van visie en doelen in team coaching ligt dus niet alleen in het bepalen van de richting, maar ook in het versterken van de samenhang en de collectieve drive van het team. Het biedt een duidelijk pad naar succes en zorgt voor een gedeeld gevoel van verantwoordelijkheid en betrokkenheid bij het bereiken van de gestelde doelen. Zo worden individuele inspanningen op een zinvolle manier geïntegreerd in het collectieve streven, wat essentieel is voor het realiseren van duurzame verandering en het behalen van hoogwaardige resultaten.

Welke competenties en vaardigheden verwachten we van een team coach?

We bouwen hier voort op de acht coaching competenties van de international coaching federation waarvan ik het merendeel behandeld heb in mijn serie over individuele coaching. Een aantal essentiële competenties heb ik hier uitgelicht:

• Actief luisteren: Een effectieve teamcoach luistert actief naar wat elk teamlid te zeggen heeft. Dit omvat het begrijpen van de verbale en non-verbale signalen, waardoor de coach de behoeften en zorgen van het team beter kan begrijpen. Dit betekent echter niet dat je als coach overal iets mee moet. In tegendeel, de kunst zit hem erin te weten wanneer je een interventie doet, en welk effect je daarmee beoogt te bereiken. Oefening baart kunst.
• Vraagstelling: Door krachtige vragen te stellen, stimuleert de coach diepgaande discussies en bevordert hij kritisch denken. Dit draagt bij aan het verhelderen van ideeën en het ontwikkelen van innovatieve oplossingen. Van de coach wordt immers niet verwacht dat hij de problemen oplost, maar wel dat hij de juiste interventies, triggers en challenges voortbrengt om het team in de juiste richting te bewegen.
• Vermogen tot reflectie inspireren: De mate waarin teams steeds effectiever worden hangt af van de mate waarin het team het vermogen heeft om te kunnen leren. De coach kan dit vermogen tot reflectie en verbeteren inspireren bij het team door ze te stimuleren om reflectie een onderdeel van het team proces te maken.
• Facilitatievaardigheden: De vaardigheid om groepsprocessen te begeleiden en te sturen, waaronder vergaderingen, workshops en teambuildingactiviteiten. Dit omvat het stellen van duidelijke doelen, het managen van de tijd en het zorgen voor een proces dat actieve deelname alsook het gedachteproces van het team stimuleert.
• Kennis van Groepsdynamica: Een grondig begrip van hoe teams functioneren, inclusief de fasen van teamontwikkeling, de rol van individuele teamleden en hoe positieve groepsdynamiek te cultiveren.
• Leiderschapskwaliteiten:
  • Servant leadership, of dienend leiderschap, is een filosofie waarbij de leider primair dient als ondersteuner en facilitator van het team. In plaats van de nadruk te leggen op hiërarchie, macht en controle, richt deze benadering zich op de groei en het welzijn van teamleden en de gemeenschappen waartoe zij behoren.
  • Intent-based leadership, ontwikkeld door voormalig onderzeeërcommandant David Marquet, legt de nadruk op het creëren van een werkomgeving waarin teamleden niet alleen worden verteld wat ze moeten doen, maar ook worden aangemoedigd om hun eigen intenties te uiten en naar eigen inzicht te handelen.

Het managen van verwachtingen

Bij coaching gaan we ervan uit dat het een tijdelijke relatie betreft om een team verder te helpen. De coach, het team en de organisatie hebben er baat bij om heldere verwachtingen op te stellen en afspraken te maken over het te bereiken resultaat. Het team zelf is nog steeds verantwoordelijk voor zijn prestaties. De coach kan echter aantoonbaar maken welke activiteiten en begeleiding heeft geleid tot een nog beter resultaat. Resultaten zijn echter nooit gegarandeerd en afhankelijk van meerdere factoren, zoals de relatie tussen de coach en het team, de effectiviteit van de coaching en inspanning die het team wil leveren om tot een beter resultaat te komen. Daarnaast zijn er randvoorwaarden zoals het hebben van genoeg ruimte en tijd om als team een stapje verder te komen. Zorg ervoor dat deze zijn ingericht, anders heeft coachen maar beperkt zin – teams kunnen dan niet verder of sneller dan wat de omgeving toelaat.

Wat betekent dit voor coaches in het werkveld van (enterprise) agility?

In de snel veranderende omgeving van enterprise agility, waar organisaties voortdurend moeten aanpassen en reageren op nieuwe uitdagingen, speelt de agile coach een cruciale rol. De verschuiving van traditioneel management naar agile leiderschap vraagt om een nieuwe benadering: een die ruimte laat voor zelforganisatie en empowerment van teams.

Teams opereren vaak in het complexe domein. In de agreement ~ certainty matrix van The Liberators hieronder een passende illustratie om te zien waar teams dan mee te maken hebben. Ver van overeenkomsten en ver van zekerheid. Wat betekent dat we middels een dialoog en samenwerking tot oplossingen moeten komen.

Voor coaches betekent dit een aantal specifieke uitdagingen en kansen, hoewel niet gelimiteerd op onderstaande:

Faciliteren van zelforganisatie: Coaches moeten teams begeleiden in het proces van zelforganisatie, wat inhoudt dat zij hen helpen verantwoordelijkheden te nemen, eigen beslissingen te maken en collectief problemen op te lossen.

Cultiveren van een wendbare mindset: Waar dit vaak mis gaat is dat men binnen een transformatie niet verder komt dan het louter toepassen van agile (we doen agile). In werkelijkheid betekent het het stimuleren van een cultuur waarin continue verbetering, flexibiliteit en samenwerking centraal staan (agile zijn). Coaches leveren een bijdrage met interventies, bijvoorbeeld ten behoeve van het doorbreken van oude gewoontes en het inbedden van deze mindset op alle niveaus van de organisatie.

Brugfunctie: Agile coaches fungeren als brug tussen verschillende lagen van de organisatie. Ze moeten de behoeften en doelen van het management vertalen naar het teamniveau en vice versa, zodat er een gezamenlijk begrip en doelgerichtheid ontstaat.

Meten van succes: In de agile omgeving is succes niet altijd direct meetbaar in traditionele zin. Coaches helpen bij het definiëren en meten van succes in termen van teamgroei, klanttevredenheid en de levering van waarde. Zo tonen we namelijk aan dat we continu verbeteren. Dat is wat tegendraads met het niet kunnen garanderen van resultaten; maar we kunnen tenminste zeggen dat we er wel van geleerd hebben.

In conclusie

We hebben gekeken naar het begrip over team coaching. Door te focussen op de essentiële aspecten zoals structuur, interactie en onderstroom binnen teams, versterkt team coaching de samenwerking en verhoogt het de effectiviteit en tevredenheid binnen groepen. Het belang van een gedeelde visie en duidelijk gedefinieerde doelen werd benadrukt als cruciaal voor het verenigen van teaminspanningen.

De competenties en vaardigheden van een teamcoach, waaronder actief luisteren, vraagstelling en het inspireren tot reflectie, zijn fundamenteel voor het succes van een team. Deze blijven overeind in de rol van agile coach, echter dient de coach in transformaties niet alleen als facilitator, maar ook als essentiële ondersteuner van continue groei en verbetering. Terwijl we vooruitblikken, blijft de focus op het ontwikkelen van veerkrachtige, zelforganiserende teams die klaar zijn om complexe uitdagingen aan te gaan.

Context van deze blog serie

Dit is blog twee binnen de serie “Team coaching & (enterprise) agility”. Deze schrijf ik vanuit mijn eigen perspectief als coach, en als onderdeel van team enterprise agility binnen Strict. In de vorige blog kwam “Overview” aan bod. In de volgende blog komt het tweede onderwerp op team niveau aan bod – “Cultiveren van vertrouwen en veiligheid”.