EZ Clap Coaching

In de beweging van transformaties om een snelle, wendbare organisatie te creëren zijn coaching en de bijbehorende competenties van essentieel belang. Het is niet altijd makkelijk om een nieuwe manier van werken te begrijpen en effectief te omarmen. Er ontstaan hulpvragen – het initiatief van het veranderen ligt bij de betrokkenen. Effectieve coaches kunnen helpen om met verandering om te gaan op de verschillende niveaus van een transformatie – op individueel, team & cluster en organisatorisch niveau. Dit is blog tien binnen de serie “Coaching & (enterprise) agility” waarin we dieper in gaan op “Presence”.

Eerder schreef ik al dat elk mens aandacht eigenlijk wel prettig vindt, uitzonderingen daargelaten. Maar wat vinden we er dan van als iemand er helemaal niet bij is of zelfs afgehaakt is?

Als coach wil je jezelf op het juiste niveau bevinden om je coachee te begrijpen op zowel het cognitieve als emotionele vlak. Je wilt hen helpen om hun potentieel te ontdekken en te realiseren, om hun uitdagingen te overwinnen en om hun doelen te bereiken. Maar hoe doe je dat op een effectieve en authentieke manier? Hoe zorg je ervoor dat je echt in contact bent met de coachee, dat je hem of haar echt begrijpt en ondersteunt, en dat je hem wanneer nodig inspireert en motiveert? Door je bewustzijn te trainen kun je hier effectiever in worden, in de coaching noemen we dit Presence. In deze blog gaan we kijken naar wat Presence inhoudt, waarom het essentieel is voor coaching, en hoe je het kunt ontwikkelen en toepassen.

Presence

Presence is een term die vaak wordt gebruikt in de context van coaching en persoonlijke ontwikkeling. Het gaat om het vermogen om volledig aanwezig te zijn in het moment, zonder oordeel of afleiding. In essentie is het de kunst van het bewust aanwezig zijn bij jezelf, bij de ander en bij de situatie.

Presence is als competentie belangrijk in individuele coaching, omdat het de basis vormt voor het opbouwen van een diepere verbinding en het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving voor groei en verandering. Zoals eerder besproken is de coaching relatie de belangrijkste succesfactor in de effectieve coaching van je coachee; de ervaren psychologische veiligheid is cruciaal voor de coachee om zich volledig te kunnen uiten.

Door Presence te cultiveren, kun je als coach beter afstemmen op de behoeften, emoties, gedachten en ervaringen van de coachee, en zo een meer effectieve en authentieke begeleiding bieden. Zo ontwikkel je zelf ook de vaardigheden die nodig zijn om de coachee tot zelfinzicht te kunnen komen, en uiteindelijk middels de stretch zone te bewegen naar leren en groei.

Een veelvoorkomende valkuil bij coaching is om terug te vallen op technieken en methodes, zonder echt aanwezig te zijn bij de persoon van de coachee. Daarom is het belangrijk om de persoon te coachen, en niet alleen op het onderwerp te focussen. Een slogan waar we regelmatig op terug vallen is “Coach the person, not the problem.”

Presence ontwikkelen

Presence is geen statische toestand, maar een dynamisch proces dat voortdurend aandacht en oefening vraagt. Je kunt Presence ontwikkelen door middel van verschillende praktijken, namelijk mindfulness, lichaamstaal, actief luisteren en empathie. Laten we eens wat verdiepend gaan kijken naar deze elementen.

Mindfulness

Mindfulness is een methode om Presence te ontwikkelen. Het gaat om het bewustzijn van het huidige moment, zonder oordeel of afleiding. Als coach kun je mindfulness-oefeningen doen om Presence te cultiveren. Dit kan helpen om meer bewust te worden van je eigen gedachten en emoties, en om beter te begrijpen hoe deze van invloed zijn op je gedrag en beslissingen. Je kunt ook de coachee helpen om mindfulness-oefeningen te doen om Presence te cultiveren. Dit kan helpen om de coachee meer bewust te maken van zijn of haar eigen gedachten en emoties, en om beter te begrijpen hoe deze van invloed zijn op zijn of haar gedrag en beslissingen.

Lichaamstaal

Een andere manier om Presence te ontwikkelen is door middel van lichaamstaal. Als coach kun je je bewust zijn van je eigen lichaamstaal en hoe deze kan bijdragen aan het opbouwen van een veilige en ondersteunende omgeving voor de coachee. Dit kan ook helpen om de coachee te helpen zijn of haar eigen lichaamstaal te begrijpen en te gebruiken om meer aanwezig te zijn in het moment. Voorbeelden zijn oogcontact, een open lichaamshouding, stemgebruik, intonatie en snelheid. Het is lastig om dit te oefenen zonder de hulp van een getraind iemand, een video opname of het gebruik van een spiegel. Zoals alle coaching competenties behoeft het trainen van het gebruik van lichaamstaal tijd en aandacht, en structurele reflectie.

Actief luisteren

Actief luisteren is een belangrijke vaardigheid voor elke coach. Door actief te luisteren naar de coachee, kan de coach meer Presence creëren door zich volledig te concentreren op de coachee en zijn of haar verhaal. Je wilt als coach luisteren naar wat er gezegd wordt, maar ook naar wat er niet gezegd wordt. Er zijn verschillende niveaus van luisteren die je als coach kunt gebruiken, afhankelijk van de situatie en de behoeften van de persoon of het team dat je begeleidt. De verschillende luisterniveaus kun je terugvinden in onderstaande tabel.

Luisterniveau	Beschrijving
Niveau 0	Niet luisteren: bewust of onbewust afgehaakt of de ander negeren
Niveau 1	Oppervlakkig, selectief luisteren: luisteren naar de letterlijke woorden en feitelijke boodschap
Niveau 2	Meevoelend luisteren: luisteren naar de emoties en gevoelens die achter de woorden schuilgaan
Niveau 3	Empathisch luisteren: luisteren naar de diepere betekenis en intentie achter de woorden
Niveau 4	Invoelend luisteren: de emotie van de ander overnemen en een nieuwe realiteit creëren voor het gezelschap

Door op verschillende manieren te luisteren, kun je een beter begrip krijgen van de persoon of het team dat je begeleidt en beter in staat zijn om hen te ondersteunen bij hun ontwikkeling. Als coach willen we in contact staan met de ander, maar de emotie niet volledig overnemen, zodat we de ander kunnen blijven ondersteunen in hun proces zonder dat we onszelf daarin verliezen.

Empathie

Empathie is een andere belangrijke vaardigheid die kan bijdragen aan het ontwikkelen van Presence in coaching. Door je empathisch vermogen te trainen, kan je je als coach beter inleven in de gevoelens en ervaringen van de coachee, en zo een veilige en ondersteunende omgeving creëren waarin de coachee zich vrij voelt om zichzelf te zijn en open te staan voor verandering.

We kunnen onderscheid maken tussen affectieve en cognitieve empathie. Affectieve empathie is iets wat in je zit, terwijl cognitieve empathie goed te trainen is door structureel te investeren in het proberen te begrijpen van andere perspectieven. Hierdoor kun je empathische vaardigheden ontwikkelen.

Presence toepassen

Presence is niet alleen iets wat je doet, maar ook iets wat je bent. Het is onderdeel van je houding en mindset, en een manier van zijn. Hieronder geef ik wat voorbeelden van hoe je Presence kunt toepassen in coaching.

Bereid je voor: Voordat je een coachingssessie begint, zorg ervoor dat je in een goede mentale en fysieke staat bent. Zorg voor voldoende rust, voeding en hydratatie. Zet je telefoon uit, sluit je e-mail af en zorg voor een rustige en comfortabele ruimte. Neem even de tijd om jezelf te centreren, bijvoorbeeld door een paar minuten te mediteren of diep te ademen. Wees je bewust van je eigen gedachten en emoties, en laat eventuele oordelen of verwachtingen los.

Wees aanwezig: Tijdens de coachingssessie, richt je volledige aandacht op de coachee en zijn of haar verhaal. Luister actief naar wat de coachee zegt, maar ook naar wat hij of zij niet zegt. Let op de verbale en non-verbale signalen, zoals de toon, het tempo, de lichaamstaal en de emoties. Wees nieuwsgierig naar de coachee en stel open en reflectieve vragen om meer te weten te komen over zijn of haar situatie, behoeften, doelen en uitdagingen. Geef empathische feedback en erkenning aan de coachee voor zijn of haar inspanningen en prestaties.

Wees flexibel: Gedurende de coachingssessie, wees bereid om je aan te passen aan de behoeften, emoties en reacties van de coachee. Dit betekent niet dat je je altijd aan moet passen. Volg de flow van het gesprek en anticipeer op eventuele verschuivingen in de focus of het energieniveau. Gebruik verschillende technieken en methodes om de coachee te helpen om tot nieuwe inzichten te komen, om nieuwe mogelijkheden te verkennen, om actieplannen op te stellen en om obstakels te overwinnen. Laat ook ruimte voor stilte, pauze of reflectie om de coachee te helpen om zich bewust te worden van zijn of haar eigen gedachten en emoties.

Soms geven coachees een overload aan randinformatie en context die niet relevant zijn voor zijn hulpvraag, niet behulpzaam en niet dienend bij het opstellen van doelen. Als coach is het dan mogelijk om de methode bottom-lining toe te passen; “vertel nu eens waar het echt over gaat”, of “kun je dat nog eens samenvatten”. Door scherp te blijven op de verschillende luisterniveaus en je presence af te stemmen kun je je timing als coach verbeteren.

Evalueer: Na afloop van de coachingssessie, neem even de tijd om samen met de coachee te evalueren hoe het ging. Vraag naar de feedback van de coachee over het proces, het resultaat en jouw rol als coach. Bespreek wat goed ging, wat beter kon en wat er nog moet gebeuren. Maak concrete afspraken voor de volgende sessie of voor eventuele acties die de coachee moet ondernemen. Bedank de coachee bijvoorbeeld even voor zijn of haar vertrouwen. Vertrouwen geven is vertrouwen krijgen.

Wat betekent dit voor coaches in het werkveld van (enterprise) agility?

Presence is belangrijk in het werkveld van (enterprise) agility, omdat het je helpt om te navigeren in de complexiteit en dynamiek van organisatorische transformaties, om te gaan met weerstand en verandering van de mindset en gedragingen van individuen. Om verandering teweeg te brengen is goed luisteren een vereiste, om de echte problemen of focus points te kunnen identificeren. Je kunt namelijk niet alles tegelijk veranderen, dus wat is de belangrijkste volgende stap?

Zo kan presence in de individuele coaching ingezet worden bij leiders; om de juiste verbeterpunten te identificeren bij leiders die moeten bijdragen aan het wendbaarder maken van de organisatie. Dat is wellicht waar zuivere coaching op individueel niveau plaatsvindt.

Ook als trainer, mentor en begeleider willen we een niveau van presence aannemen waar we goed kunnen inspelen op individuen in de organisatie. Zo kunnen we ze middels actieve begeleiding naar een niveau helpen van “zelf kunnen en zelf doen”, wat essentieel is in een snellere, wendbaardere organisatie.

In conclusie

Presence is een essentiële vaardigheid voor elke coach die zijn of haar coachee wil helpen groeien en veranderen. Door Presence te cultiveren en toe te passen, kun je als coach een diepere verbinding opbouwen met je coachee, een veilige en ondersteunende omgeving creëren voor groei en verandering, en een meer effectieve en authentieke begeleiding bieden. Presence helpt je om een diepe verbinding te creëren met je coachees en hen te begeleiden bij hun persoonlijke ontwikkeling in een omgeving die voortdurend in beweging is. Je richt je volledige aandacht op je coachees en hun verhaal, en je gebruikt verschillende technieken en methodes om hen te helpen om tot nieuwe inzichten te komen, om nieuwe mogelijkheden te verkennen, om actieplannen op te stellen en om obstakels te overwinnen. Lukt het jou om altijd volledig bij de ander te zijn? Het zou bijzonder zijn als dit lukt. We haken allemaal wel is af. Door ons bewuster te zijn van hoe we aan het luisteren zijn kunnen we echter wel werken aan onze professionaliteit in de coaching.

Context van deze blog serie

Dit is blog tien binnen de serie “Coaching & (enterprise) agility”. Deze schrijf ik vanuit mijn eigen perspectief als coach, en als onderdeel van team enterprise agility binnen Strict. In de vorige blog kwam “SCARF” aan bod. In de volgende blog komt het achtste onderwerp in de verdieping op individueel niveau aan bod – “Oplossingsgericht coachen”.