EZ Clap Coaching

In de beweging van transformaties om een snelle, wendbare organisatie te creëren zijn coaching en de bijbehorende competenties van essentieel belang. Het is niet altijd makkelijk om een nieuwe manier van werken te begrijpen en effectief te omarmen. Er ontstaan hulpvragen – het initiatief van het veranderen ligt bij de betrokkenen. Effectieve coaches kunnen helpen om met verandering om te gaan op de verschillende niveaus van een transformatie – op individueel, team & cluster en organisatorisch niveau. Dit is blog zes binnen de serie “Coaching & (enterprise) agility” waarin we dieper in gaan op de invloed van persoonlijke normen en waarden.

Het gaat om het principe! In verhitte discussies willen we wel eens standvastig zijn. We zijn allemaal op een bepaalde manier gebakken, waarbij onze eigen perspectieven en realiteit ontstaat. De één houdt van feiten, de ander gaat af op zijn gevoel. We kijken immers door onze eigen bril. Maar hoe zit dat bij coaching, waar moet je dan rekening mee houden? En in welke mate spelen je eigen overtuigingen een rol bij het coachen van de coachee? In deze blog zullen we de impact van persoonlijke normen en waarden onderzoeken en begrijpen waarom een dieper inzicht in onszelf essentieel is om deze invloed constructief te gebruiken en vooroordelen te verminderen. We zullen ook kijken naar de coachee en zijn normen en waarden en deel ik praktische tips over hoe je samen met je coachee kunt oefenen.

Persoonlijke normen en waarden

In onze dagelijkse interacties en besluitvormingsprocessen worden we voortdurend beïnvloed door onze persoonlijke normen en waarden. Deze innerlijke overtuigingen vormen de basis van ons gedrag en hebben een diepgaande invloed op hoe we onszelf en anderen zien. Persoonlijke normen en waarden vinden hun oorsprong in een complexe mix van factoren, zoals onze opvoeding, culturele achtergrond, levenservaringen en persoonlijke groei. In het model van Bateson zijn deze opgenomen als logische niveaus, waaruit in een oogopslag blijkt dat zeker onze waarden dicht tegen onze identiteit aanliggen. Waarden fungeren als innerlijke kompasnaalden die onze kijk op ethiek, sociale interacties en persoonlijk succes sturen. Het interessante is dat waarden sterk variëren van persoon tot persoon en zelfs kunnen veranderen gedurende ons leven door invloeden zoals religie, maatschappelijke normen en sociale invloeden. In Nederland ervaren we een groeiende diversiteit, wat deze invloeden nog verder verrijkt.

Normen zijn als gedragsregels vrij expliciet aanwezig en we worden voortdurend gespiegeld door onze samenleving, terwijl waarden vaak juist impliciet en onbewust aanwezig zijn. We handelen vaak automatisch en intuïtief volgens diepgewortelde overtuigingen zonder ons hiervan bewust te zijn. Dit komt voort uit onze ‘blinde vlekken’ en sluimerende vooroordelen die onze waarneming en besluitvorming stilletjes beïnvloeden. Daarom is het de moeite waard om na te denken over hoe we ons bewust kunnen worden van onze eigen waarden, hoe we ons verhouden tot normen, en hoe we anderen, zoals degenen die we begeleiden, kunnen helpen om hun bewustzijn te vergroten.

Bewustzijn over je normen en waarden

Hoe kunnen we meer rekening houden met (onze) normen en waarden? Het pad naar bewustwording van persoonlijke opvattingen over normen en waarden begint met zelfreflectie. Het is een essentieel onderdeel van onze reis om een dieper begrip van onszelf en anderen te cultiveren, wat cruciaal is voor onze rol als coach. Hierdoor kunnen we niet alleen bewustere keuzes maken, maar ook onze interacties met anderen verbeteren. Door onze persoonlijke kijk op normen en waarden te doorgronden, kunnen we een verfijnder inzicht in onszelf ontwikkelen. Hieruit volgen bewustere keuzes en verbeterde interpersoonlijke relaties. Het omvat ook het begrijpen van de oorsprong van onze overtuigingen en het accepteren van het feit dat we allemaal vooroordelen bezitten die ongemerkt ons gedrag sturen.

In onze zoektocht naar zelfinzicht mogen we de invloed van onze families en rolmodellen niet over het hoofd zien. Onze families hebben een diepgaande impact op onze normen en waarden, omdat we vaak de waarden van onze ouders of verzorgers overnemen. Naast familie kunnen ook rolmodellen van invloed zijn op ons morele kompas en hoe we onze eigen overtuigingen vormgeven.

Daarnaast is het belangrijk om aan onze culturele gevoeligheid te werken. Het vereist bewustzijn dat verschillende culturele perspectieven diepgelegen overtuigingen zijn, waar we dus niet altijd even gemakkelijk bij komen. Gevoeligheid hiervoor kun je ontwikkelen door te lezen, te reizen en simpelweg nieuwsgierig te zijn naar mensen met verschillende achtergronden. Nieuwsgierigheid kun je ook inzetten als zich een situatie voordoet waarin je zelf anders had gehandeld of gereageerd, en zal helpen om de ander uit te nodigen hierover te delen.

De voortdurende reis van zelfontdekking

Het ontwikkelen van inzicht in onszelf en onze persoonlijke normen en waarden is een voortdurende reis. Het vereist toewijding en een open houding ten opzichte van leren en groeien, zowel voor onszelf als voor degenen die we begeleiden. Door continu te werken aan onze persoonlijke ontwikkeling als coaches, kunnen we een positieve en blijvende impact hebben op de mensen die we begeleiden. Deze reis van zelfontdekking is nooit klaar, en biedt altijd ruimte om te groeien, ongeacht onze ervaring en achtergrond. Soms kijk ik wel eens naar een collega die twintig jaar meer ervaring heeft in coaching dan ik en dan denk ik: “Jij bent er al.” Ik heb de vraag daadwerkelijk gesteld, en wat blijkt: ook zij ervaren nog steeds dat het leren over jezelf nooit ‘klaar’ is.

Bewustwording van onze eigen vooroordelen is essentieel in coaching. Het vereist het besef van onze eigen blinde vlekken en de bereidheid om onze reacties onder controle te houden wanneer we impulsief reageren. Dit bewustzijn kunnen we ook stimuleren bij de ander door de ander te helpen binnen de context van hun beleving en wereldbeeld. Middels deze kadering kunnen we een omgeving van onbevooroordeelde begeleiding creëren, waarin de coachee zich veilig en begrepen voelt.

De coachee en zijn normen en waarden

Coaching begint met het creëren van een veilige en ondersteunende omgeving waarin de coachee zich vrij voelt om zichzelf te uiten en te verkennen. Dit zal vaak plaatsvinden binnen een organisatorische context. Afgezien van alle onderwerpen die ook voor jezelf als coach gelden, moeten we ook kijken naar de invloed van de bedrijfscultuur, diversiteit, leiderschap en doelstellingen.

De cultuur van een organisatie fungeert als de bredere context waarin individuele coaching plaatsvindt. Deze cultuur kan variëren van een hiërarchische en controlerende omgeving tot een meer open en collaboratieve setting. De normen en waarden van de organisatie spelen een cruciale rol in het vormgeven van de verwachtingen en gedragspatronen van medewerkers, en dus ook van je coachee.

In een multiculturele werkomgeving, zoals die in Nederland, is culturele diversiteit een relevante factor. Organisaties kunnen een diverse groep medewerkers hebben, elk met hun eigen normen en waarden, wat ook weer een effect kan hebben op je coachee. Als coach kun je dus overwegen of je interculturele communicatie en samenwerking kunt faciliteren door dit bespreekbaar te maken. Als je coachee uit een andere culturele achtergrond komt, moedig hen dan aan om hun eigen culturele normen en waarden te onderzoeken. Vraag ze eens om te reflecteren op hoe deze culturele invloeden hun persoonlijke normen en waarden hebben beïnvloed. Zelfinzicht behoort tot de basis om groei te faciliteren.

Daarnaast spelen de doelstellingen van een organisatie een rol en zijn van invloed op het gedrag van de coachee. Soms kunnen de normen en waarden van een organisatie conflicteren met de individuele set die de coachee zijn wereldbeeld vormen. Bijvoorbeeld, een organisatie die sterk gefocust is op winstmaximalisatie kan medewerkers onder druk zetten om korte-termijnresultaten te behalen, wat de persoonlijke ontwikkeling kan belemmeren. De normen en waarden van de coachee kunnen hiermee in lijn liggen, maar het kan ook zo zijn dat je als coach een discrepantie waarneemt. Je kunt deze observaties teruggeven, waarbij timing essentieel is. De consequenties kunnen namelijk groot zijn voor de keuzes van je coachee. Zo heb ik wel eens iemand ontslag zien nemen na de bewustwording van grote verschillen in normen en waarden. Als coach wil je in ieder geval voorkomen dat er een onveilige situatie ontstaat, vooral als er nog geen andere baan in zicht is maar deze wel essentieel is voor de coachee. Anderzijds kun je vieren dat de coachee op zoek gaat naar een voor hem beter passende omgeving!

Praktische oefeningen voor jezelf en je coachee

Wat kun je doen als de coachee een hulpvraag heeft waarvan je sterk het vermoeden hebt dat dit te maken heeft met zijn normen en waarden? Hieronder zet ik een aantal opties uiteen:

Zelfreflectie Delen: Nodig de coachee uit om te reflecteren over zijn normen en waarden. Waar komen zijn overtuigingen vandaan? Je kunt, nadat de coachee een onderwerp aansnijdt, soms ook verdiepen door eigen inzichten te delen. Dit toont openheid en kwetsbaarheid, wat een vertrouwensband en wederzijds begrip creëert.

Normen en Waarden Inventarisatie: Stel een lijst op van algemene normen en waarden (bijvoorbeeld eerlijkheid, respect, familie, succes) en vraag de coachee om de belangrijkste te selecteren. Laat ze dan reflecteren op waarom ze deze specifieke waarden hebben gekozen en welke ervaringen of invloeden daartoe hebben geleid.

Waardenconflicten: Bespreek situaties waarin de coachee zich in een waardenconflict bevond. Vraag hen om na te denken over hoe ze zich voelden en welke waarden in conflict waren. Dit kan inzicht geven in welke waarden het meest belangrijk zijn en hoe ze keuzes maken wanneer waarden botsen.

Vergelijking met Rolmodellen: Vraag de coachee om rolmodellen te identificeren, zowel positieve als negatieve. Laat hen bespreken welke eigenschappen van deze rolmodellen hen hebben beïnvloed en hoe deze eigenschappen verband houden met hun eigen normen en waarden.

Levenslijnoefening: Vraag de coachee om een tijdlijn van hun leven te tekenen, met belangrijke gebeurtenissen en keerpunten. Laat ze reflecteren op welke gebeurtenissen een diepgaande invloed hadden op hun overtuigingen en waarden. Dit kan helpen om patronen en verbanden tussen ervaringen en normen en waarden te identificeren.

Schrijfoefening: Laat de coachee een reflectiebrief schrijven aan hun jongere zelf, waarin ze advies geven over de normen en waarden die ze nu kennen. Dit kan helpen om terug te kijken op de reis van zelfontdekking en om te zien hoe ver ze zijn gekomen.

360-graden Feedback: Vraag de coachee om feedback te verzamelen van mensen in hun leven – familieleden, vrienden, collega’s. Dit kan een nieuw perspectief bieden op hun normen en waarden en hoe deze worden waargenomen door anderen.

Wat betekent dit voor coaches in het werkveld van (enterprise) agility?

Leiders in een organisatie fungeren vaak als rolmodellen voor normen en waarden. Coaches kunnen samenwerken met leiders om ervoor te zorgen dat hun gedrag in lijn is met de gewenste cultuur en waarden van de organisatie. Dit kan een positieve invloed hebben op de coaching van medewerkers en een congruente cultuur bevorderen. Van zuivere coaching is binnen (enterprise) agility wellicht weinig sprake, de nadruk ligt veel meer bij trainen, opleiden en mentoring.

Je bewust zijn over je eigen persoonlijke normen en waarden, en personal bias zijn van belang bij het begeleiden van de individu, maar ook van teams en organisaties. Vaak bestaat er een spanningsveld – individuen denken dat ze immuun zijn voor de cultuur, maar worden zomaar opgezogen. Zelfs de meest ervaren verandercoaches moeten hiervoor oppassen, en zich hiervan bewust zijn, al vanaf het niveau van individuele coaching. De normen en waarden van een organisatie zijn besmettelijk! En kunnen dus een effect hebben op je coachee zijn doelen, tempo, intrinsieke motivatie en het hoogst mogelijk haalbare leertempo.

Denk bijvoorbeeld aan een situatie waarin je een team coacht dat bestaat uit leden van verschillende culturen. Jouw bewustzijn van je eigen culturele achtergrond en vooroordelen stelt je in staat om de unieke behoeften van elk teamlid te begrijpen en aansluiting te vinden bij hun perspectieven. Dit resulteert in een effectievere samenwerking en betere prestaties.

Als team coach, Scrum master of agile coach wil je ook voorzichtig zijn met individuele coaching van teamleden. De kans bestaat namelijk dat je mensen individueel gaat beïnvloeden terwijl je in deze rollen juist wilt sturen op het groepsproces. Als er echt een sterke behoefte is voor individuele coaching voor een van je teamleden, kun je bijvoorbeeld overwegen om een collega te vragen om de individuele coaching op te pakken.

In conclusie

In deze blog hebben we diepgaand gekeken naar de impact van persoonlijke normen en waarden op coaching, evenals in het (enterprise) agility veld. Als coach in deze context is het cruciaal om bewust te zijn van je eigen normen en waarden, omdat ze onbewust je coaching kunnen beïnvloeden. Bovendien moeten coaches de diversiteit aan normen en waarden in teams en organisaties kunnen herkennen, vooral in een multiculturele omgeving zoals Nederland. Het begrijpen van deze dynamiek en het toepassen van praktische oefeningen om het bewustzijn van zowel de coach als de coachee te vergroten, kan de effectiviteit van coaching verbeteren en bijdragen aan een inclusieve en constructieve coaching relatie. Het is een voortdurende reis van zelfinzicht en groei, essentieel voor coaches die willen gedijen in het snel veranderende agility landschap.

Context van deze blog serie

Dit is blog zes binnen de serie “Coaching & (enterprise) agility”. Deze schrijf ik vanuit mijn eigen perspectief als coach, en als onderdeel van team enterprise agility binnen Strict. In de vorige blog kwam “Cultiveren van vertrouwen & veiligheid” aan bod. In de volgende blog komt het vierde onderwerp in de verdieping op individueel niveau aan bod – “Coaching mindset – op individueel niveau”.